Vuur en passie om het leven te vieren en vruchtbaarheid te bevorderen

Vuur en passie om het leven te vieren en vruchtbaarheid te bevorderen

Leestijd: 5 minuten

Beltane. Het is donker. Aan de rand van een heideveld leunt een man licht op zijn staf. Hij kijkt peinzend naar de hemel en glimlacht bij het aanzicht van de volle maan. Het is tijd. De man komt in beweging. In zijn lange witte gewaad klimt hij de lage heuvel op. Bovenop de top wachten de dorpelingen op hem. Met rustige passen loopt de man naar de twee hopen met takken en kleine stammetjes. De mensen worden stil. Op de achtergrond klinkt wat onrustig geblaat van de schapen en gescharrel van de varkens. Dan zwaait de man zijn staf naar de hemel, verheft zijn stem en roept de windrichtingen aan.

Onder zijn magische bezweringen worden de takkenhopen aangestoken en al gauw branden er twee vuren. De dorpelingen leiden hun vee tussen de vuren door, waarna ze het vee laten grazen in het veld. Wanneer de druïde zijn staf laat zakken en stil wordt, juichen de dorpelingen en dansen uitgelaten rond het vuur. Kinderen dagen elkaar uit dichter bij het vuur te staan. Jongeren zoeken oogcontact met elkaar en vertrekken samen richting het lager gelegen bosje.

Na het vieren van de terugkomst van het licht en het ontwaken van de natuur tijdens de lente-equinox is het rond 1 mei tijd voor het vieren van bloei en vruchtbaarheid tijdens Beltane. Het is het feest van licht en leven, als tegenhanger van Samhain (1 november), dat staat voor het donkere deel van het jaar, duisternis en dood. Beltane is het natuurfeest van vuur, reiniging en vruchtbaarheid.

Het is zeker dat het vruchtbaarheidsfeest werd gevierd door de Ierse Kelten. Bewijs daarvan is te vinden in een 10e eeuws manuscript van Cormac. Hij was koning en bisschop van de Ierse provincie Munster en stelde een woordenlijst met etymologische betekenis samen van meer dan 1400 Ierse woorden. In een vertaling uit 1868 staat beschreven dat Beltane het vuur van de god Bel betekent, de god van de zon. In zijn naam werden door druïden aan het begin van de zomer op meidag grote vuren ontstoken op toppen van heuvels, waartussen onder magische bezweringen het vee werd geleid om ze te beschermen tegen ziektes.

Uit: Sanas Cormaic: Cormac’s Glossary, 1868, Stokes & O’Donovan

De nog steeds bestaande Paasvuren in het oosten van Nederland en in Duitsland herinneren aan dit gebruik, evenals de Meivuren op Texel en Terschelling. Bij de Germanen wordt het vergelijkbare feest Walpurgisnacht genoemd. Het markeert het begin van de zomer, het seizoen van bloei en passie. Net als op Samhain is de sluier tussen de werelden dun, echter is het contact niet zozeer gericht op de benedenwereld met de voorouders, maar op de middenwereld met natuurgeesten en elfen. Magische dingen kunnen gebeuren tijdens Beltane!

Het Meifeest, 1798 – C. Zillese, Public domain, via Wikimedia Commons

Een verwant gebruik rond 1 mei is de meipaal of meiboom, een overgeleverd traditie dat in grote delen van Europa nog steeds bestaat. Er wordt dan rond een versierde paal of boom gedanst. Soms zijn er optochten, wordt een boom geplant of juist omhoog gehesen, al dan niet met een haan in de top. In alle gevallen gaat het om een vruchtbaarheidsritueel, voor zowel het land als de mensen. De meiboom is een fallussymbool en de kuil waarin de boom of paal geplant wordt staat symbool voor de baarmoeder. Mei is nog steeds een van de meest favoriete maanden om te trouwen (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2022). Het schijnt dat in vroeger tijden stelletjes elkaar vonden tijdens het feest en de liefde bedreven in de natuur. Of dat werkelijk klopt is de vraag, maar misschien geeft het sommigen inspiratie voor de komende meinacht…

Of de Kelten het gebruik van de meiboom kenden tijdens Beltane is niet duidelijk, er zijn geen bewijzen van gevonden. De vroegste bron over dansen rond een boom met kransen dateert uit de 13e eeuw en speelde zich af in Aken (Van Gilst, 2011). In de 15e eeuw werd het gevierd in Gelderland, blijkt uit een tekst in de ‘maelekeur van het Putterholt’, een soort wetboek waarin de regels voor gebruik van het Putterbos stonden vastgelegd. De tekst geeft aan dat de dorpelingen op meiavond een es uit het bos mochten halen. Het wordt aangehaald in een boek over volksvermaak uit 1871 en wordt door de auteur gezien als Germaans gebruik (Ter Gouw, 1871).

“En mey avendth denn doerpers ende om denn enck togelathenn tho haelenn eynn esboem”

maelekeur van het Putterholt, 1448

De versiering met (rood-witte) linten stamt uit de 19e eeuw, daarvoor werd de boom versierd met bloemen en bladerslingers. De symboliek van het vuur van Bel en de meiboom komen wel overeen. Daarom wordt tegenwoordig het dansen rond de meiboom als onderdeel van Beltane gezien. In de moderne paganistische viering staat de liefde en bevruchting centraal, met het huwelijk van de God en de Godin. De vrolijke linten die tijdens het dansen om de boom vervlochten raken, staan daarbij symbool voor de paring van de God en de Godin.

Het vieren van Beltane kan uitbundig door te dansen rond een boom en te springen over vuren. Je kunt ook wat meer ingetogen een wandeling maken in de natuur en zien hoe alles uitloopt en begint te bloeien. Doe het ’s ochtends vroeg en op blote voeten, dan heet het dauwtrappen en zal volgens de overlevering de dauw een helende en zuiverende werking hebben op lichaam en geest. Vlecht een krans van madeliefjes. Offer melk en koekjes voor de elfen en bonen voor de natuurwezens. Voel je eigen energie stromen, zowel de mannelijke als de vrouwelijke krachten en laat die versmelten tot een interne bron van creativiteit. Vier het leven!


Bronnen:

Centraal Bureau voor de Statistiek. (2022, 25 februari). Trouwen. Geraadpleegd op 22 april 2022, van https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/levensloop/trouwen#:%7E:text=In%202020%20trouwden%2050%2C2,Daarna%20daalde%20het%20aantal%20huwelijken.
Stokes, W. (Red.) en J. O’Donovan (Vert.). Sanas Cormaic: Cormac’s Glossary. Irish Archaeological and Celtic Society. Calcutta: O.T. Cutter, 1868. https://archive.org/details/sanaschormaicco00stokgoog/page/n4/mode/2up?ref=ol&view=theater
Ter Gouw, J. (1871). De Volksvermaken. Bohn Stafleu van Loghum. https://www.dbnl.org/tekst/gouw002volk01_01/gouw002volk01_01_0014.php
Van Gilst, A. (2011). Mei (1ste editie). Aspekt B.V., Uitgeverij.

Eén gedachte over “ Vuur en passie om het leven te vieren en vruchtbaarheid te bevorderen

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: