Voel je het borrelen? Tijd voor reiniging, pannenkoeken en een Brigid’s cross!

Voel je het borrelen? Tijd voor reiniging, pannenkoeken en een Brigid’s cross!

Leestijd: 4 minuten

Imbolc. Het is nog volop winter. Februari is vaak zelfs de koudste maand van het jaar. De maand waarin de Elfstedentocht nog een mogelijkheid is. De maand waarin wintersportvakanties plaatsvinden. En toch komt de lente alweer dichterbij. De eerste groene sprietjes komen boven de grond. ’s Ochtends kwetteren al meer vogeltjes dan vorige maand. De zon staat wat vroeger op en laat zich in de middag wat langer zien, mits het grijs even plaats wil maken. Het is de tijd van reiniging na de lange winter en als voorbereiding op de lente. Met de naderende lente is het ook de tijd om te offeren voor vruchtbaarheid van het land en dieren en mensen. Tijd voor weer een jaarfeest!

Het begint heel langzaam te borrelen en te bruisen in de aarde. De ene dag lijkt het nog ver weg, is het koud en nat en mistroostig. De andere dag straalt de zon voorzichtig tussen waaierende wolken en maakt toefjes roze en oranje op het grijs. Op die dagen kun je het ook voelen borrelen en bruisen in jezelf. Ideeën en plannen voor het komende jaar poppen op. Nog niet zover om uit te voeren, maar de zaadjes zijn aan het ontkiemen. Net zoals de aarde wakker begint te worden uit haar winterslaap.

Sinds de tweede helft van de vorige eeuw krijgt het jaarfeest Imbolc steeds meer aandacht nadat het als religieus Wiccafeest werd ge(her)introduceerd op 1 en 2 februari. Er wordt algemeen aangenomen dat dit één van de vier seizoensfeesten was van de oude Kelten. Tussen de winterzonnewende (Yule) en de lente-equinox (Ostara) vierden zij de beginnende lente. De eerste lammetjes worden geboren en de eerste sneeuwklokjes durven hun witte kopjes boven de grond te laten zien. Het is een ploeg- en zaaifeest, waarbij het land wordt klaargemaakt voor het nieuwe groeiseizoen. De Keltische godin Brigid speelt hierbij een grote rol. In Ierland wordt Saint Brigid’s Day nog steeds gevierd op 1 februari, ook wel Candlemass (Lichtmis) genoemd in de katholieke variant. Haar naam betekent ‘verhevene’, maar wordt in oude teksten wel als ‘vurige pijl’ vertaald. In de Keltische mythologie wordt ze als drievoudige godin beschreven. De godin van poëzie, genezing en smeedkunst, maar ook die van vruchtbaarheid en van het licht. Mogelijk was er sprake van meerdere lokale godinnen die later samengevoegd zijn.

The Day of Bride, the birthday of Spring,

The serpent emerges from the knoll,

‘Three-years-olds’ is applied to heifers,

Garrons are taken to the fields.

On the Feast Day of beautiful Bride

The flocks are counted on the moor.

The raven goes to prepare the nest,

And again goes the rook.

(Uit: Sloinntireachd Bhride, Carmina Gadelica, A. Carmichael, 1900)

De dag van Brigid, de verjaardag van Lente,

De slang komt voort uit de heuvel,

‘Driejarigen’ geldt voor vaarzen,

Pony’s worden naar de velden gebracht.

Op de feestdag van prachtige Brigid

De kuddes worden geteld op de heide.

De raaf gaat het nest voorbereiden,

En nogmaals gaat de roek.

In één van de verhalen uit de Keltische mythologie, dat rond de 10e eeuw werd opgeschreven, wordt gesproken over Imbolc met het woord Oímelc. Daarin wordt het uitgelegd als het seizoensfeest wanneer de ooien aan het begin van de lente worden gemolken. Het woord Imbolg zou ‘in/om de buik’ kunnen betekenen, verwijzend naar de drachtige schapen. Of misschien verwijzend naar het ploegen ‘om de akker’, de aarde als de buik van de moedergodin, ook zwanger van nieuw leven. Andere deskundigen menen dat het komt van een Oud-Iers werkwoord ‘zich wassen/reinigen’. Dat sluit aan bij de Latijnse betekenis van februari, dat zuivering betekent.

Waar het ook precies vandaan komt, reiniging lijkt een natuurlijk fenomeen. Met een flinke voorjaarsstorm ruimte de natuur haar oude troep op. Dode takken breken van de bomen, om ruimte te maken voor nieuwe scheuten. Met de regen zuigt de aarde zich vol, zodat het leven in haar binnenste kan ontluiken zodra de zon de kans krijgt haar warmte te geven. Van oudsher kennen we de voorjaarsschoonmaak. Niet alleen een cultureel fenomeen om de boel netjes te krijgen, maar vaak een kriebel van binnenuit om op te ruimen, schoon te maken en alles op te frissen. Tijd om afstand te nemen van de winter en hoopvol naar de komende lente uit te kijken.

St Brigid’s Cross (Wikimedia Commons)

Naast de voorjaarsschoonmaak in je huis, kun je ook schoonmaken in je lijf en hoofd, om ruimte te maken voor nieuwe dingen. Als de zon schijnt, willen we elk straaltje meepikken en het lijkt makkelijker om naar buiten te gaan en je te laten inspireren door de natuur. Sommigen dansen daarbij stampend met blote voeten om de aarde wakker te maken. Met die beweging (je kunt ook binnen dansen) geef je gelijk ruimte in je lijf om de energie weer te laten stromen. Binnen kun je kaarsen branden om het terugkerende licht te verwelkomen. Witte kaarsen symboliseren vruchtbaarheid. In je hoofd kun je de plannen en ideeën die opborrelen aandacht geven als voorbereiding op de uitvoering ervan. Door creatief bezig te zijn kun je die ideeën de ruimte geven, bijvoorbeeld door een traditioneel Brigid’s cross te maken. Oorspronkelijk werd dit pre-christelijke kruis van stro of stevig gras gemaakt, het stimuleerde vruchtbaarheid en gaf bescherming.  

Schoonmaak in je lijf wordt ook wel gedaan door te vasten. Het vasten na carnaval in deze periode komt niet zomaar uit de lucht vallen. Na de zware kost van de winter krijgen we vaak zin in wat meer frisse, gezonde maaltijden. Vroeger was dat met verse kaas en room om te vieren dat er weer verse melk was. Als het nog koud is kun je Elfenwijn maken door melk te verwarmen met een lepel honing, een snufje kaneel en wat vanille. Verwarmend, maar minder zwaar dan de chocolademelk van de afgelopen maanden. Pannenkoeken bakken is ook een traditie, hoewel niet duidelijk is of dit oorspronkelijk bij Imbolc hoorde. Wellicht komt het vanuit het christelijke Maria-Lichtmis voort, om de laatste restanten boter en eieren op te maken voor de vastenperiode. Ik vind het een goed excuus komende woensdag pannenkoeken op het menu te zetten.


Bronnen:

Carmichael, A. (1900). Carmina Gadelica Vol. 1: II. Aimsire: Seasons: 70 (notes). Genealogy of Bride. Sloinntireachd Bhride. sacred-texts.com. Geraadpleegd op 28 januari 2022, van https://www.sacred-texts.com/neu/celt/cg1/cg1074.htm
Roek, M. (z.d.). Godin Brigid. Brigid. Geraadpleegd op 28 januari 2022, van http://www.brigid.nl/

Eén gedachte over “ Voel je het borrelen? Tijd voor reiniging, pannenkoeken en een Brigid’s cross!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: