Kaalslag in de bossen, maar toch een rijke oogst

Kaalslag in de bossen, maar toch een rijke oogst

Leestijd: 5 minuten

Vruchten. Vaste prik in de zomer is jam maken. Het begint meestal met de aalbessen uit de tuin. Die geven een lekker friszure helderrode jam. Daarna volgen de frambozen, aardbeien en bosbessen. Later in augustus zijn de bramen rijp. Vorige week heb ik nog een emmertje uit het bos gehaald. Daar maak ik meestal saus van, om de pitjes eruit te zeven. Weinig is ergerlijker dan pitjes tussen je kiezen. Ondertussen zijn de pruimen ook rijp. Onze boom zit helemaal vol. De paar appels en twee peren aan onze kleine boompjes houden dapper vol en mogen nog even blijven hangen. Oh en de tomaten kunnen nu ook eindelijk geplukt. Ik vraag me af of de groene nog de kans krijgen bij te kleuren. 

Bosbessen plukken we in Sauerland. Daar zijn grote velden vol, tussen de bloeiende heide. Vorig jaar schreef ik al een ode aan de bosbes, die zal ik nu niet herhalen. Een zomer zonder bosbessen plukken is voor mij niet af. De vakantie vieren we dit jaar ergens anders, daarom kiezen we voor een weekendje bosbessen plukken in Willingen. Met de camper een nachtje op de Wohnmobilplatz. Best prima, de camperfaciliteiten zijn er. Er is een w.c., broodjesservice en zelfs de ijsboer komt af en toe langs toeteren. Maar een campingplaats betekent op een rijtje dicht naast elkaar staan op het grind. Dat geeft mij niet echt het vrije kampeergevoel. Voldoet voor een nachtje, maar langer hoef ik hier niet te staan. 

In Sauerland valt het op dat de bossen het zwaar hebben. Er staan overal groepen met dode bruine dennen en grote delen van het bos zijn al gekapt. Troosteloos liggen de stammen opgestapeld op de kale hellingen van de bergen. Schuldige is de letterzetter, een schorskever. Door klimaatverandering en de daarmee samenhangende droogte in 2018 en 2019 heeft dit kleine zwarte kevertje vrij spel gekregen in de wouden vol sparren. Monocultuur maakt dat volledige wouden al verdwenen zijn. Waar meer diversiteit is met loofbomen, blijft het beperkt tot uitdunning van het bos. Op sommige plekken staat een enkele berk als eenzame overlever overeind tussen de vergane resten naaldbomen.  

De bomen, verzwakt door de droogte en toenemende stormen, zijn geen partij voor de letterzetter. Deze gedijen goed bij warmte. Ze boren gaatjes in de stam van fijnsparren en graven gangetjes tussen de schors en het hout (Reijman & Van Prooijen, 2020). De boom droogt uit door de afgesneden sapstromen en sterft. De keverplaag heeft zo al honderdduizenden hectares bos verwoest. Bosbeheerders trachten meer diversiteit aan te brengen in de naaldbossen door loofbomen te planten. Net als in Nederland wordt gekeken naar soorten uit zuidelijk Europa die beter bestand zijn tegen de opwarming en droogte. Maar bomen groeien langzaam en de plaag vernietigt snel. Pas over 80 jaar zal blijken of het gelukt is klimaatbestendige bossen te creëren. 

In Willingen zelf is er nog bos rond de heidevelden op de Ettelsberg. En daartussen wonen de bosbessen. We rijden vanuit huis rechtstreeks naar de parkeerplaats halverwege op de berg, waar we de camper parkeren en een broodje eten voordat we gaan plukken. Even later wandelen we in de zon naar ons favoriete plekje, gewapend met onze krukjes en lege yoghurtemmertjes. De bessen stellen niet teleur. De struikjes zitten vol en de bessen zijn lekker dik. Zon en wolken wisselen elkaar af, wat het ideaal plukweer maakt. Niet te warm, niet te koud. Na twee uurtjes plukken hebben we drie emmertjes vol.

Voor de gelegenheid heb ik de weegschaal en jamtrechter meegenomen in de camper. De jampotjes heb ik thuis al met soda gewassen en met kokend water uitgespoeld, dat scheelt weer. We rijden de berg af naar de camperplaats en ik begin gelijk met het wassen van de bessen. Nadat ik alle kleine blaadjes tussen de bessen heb uitgevist, blijken we ruim twee kilo bessen te hebben. Ik heb net niet voldoende lege potjes mee. De pot waar we normaal dressing in mixen moet eraan geloven. Tevreden was ik de pannen af. Wij komen de winter wel door met deze voorraad.

Inmiddels is het warm geworden. We zitten lekker in het zonnetje met een prachtig uitzicht op de berg. Op de achtergrond horen we vanuit het Wildpark een vrouw uitleg geven tijdens de roofvogelshow. De roofvogels krijsen er regelmatig tussendoor. Even verderop is het druk bij een hotel op het terras. Er wordt flink gefeest. Bij de winkels hier is een mondkapje nog verplicht. Op het terras is geen sprake van mondkapjes of 1,5 meter afstand. Wij slaan maar even over. De hele middag zien we mountainbikers met de stoeltjeslift omhoog gaan om vervolgens de berg af denderen. Met regelmaat horen we sirenes en gaat de Rettungsquad de paden op en af. Dat mountainbiken is blijkbaar niet zonder risico. Het lijkt wel of we in een drukke stad zitten met het geroezemoes op de achtergrond. 

‘s Nachts worden we wakker van een fikse regenbui. Wanneer de regen nog harder roffelt op het dak, sluiten we gauw de dakramen. De volgende ochtend is het rustiger weer. Nog fris en bewolkt, maar droog. Na het ontbijt met een broodje bosbessenjam, lopen we een rondje. We klimmen de berg op en gaan achter het Wildpark langs. Daar, op een bospad, zie ik rode vruchten. Even denk ik dat het onrijpe bramen zijn, maar als ik dichterbij kom zie ik tot mijn verwondering dat het frambozen zijn. Meestal zijn de frambozen in juli, begin augustus rijp en zijn ze er tegen deze tijd niet meer. Maar langs dit pad staan struiken vol prachtige rode frambozen. Helaas heb ik geen bakje mee en kunnen we alleen plukken wat in onze handen past. We eten ze dan maar meteen op. Ik had toch geen potjes meer over voor jam. 

Al snoepend van de frambozen lopen we het pad af en weer naar beneden naar de camper. De zon begint er zowaar lichtjes door te komen. De camperplaats stroomt langzaam leeg, het is file bij de stortplaats. We drinken eerst nog maar een bakje koffie. Dan kunnen we alles storten en weer bijvullen en op pad richting huis. De oogst is binnen. 


Bronnen:

Reijman, J., & Van Prooijen, E. (2020, 12 september). De bossen staan op omvallen door aanhoudende droogte: “We moeten nu al andere bomen naar Nederland halen”. EenVandaag. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/de-bossen-staan-op-omvallen-door-aanhoudende-droogte-we-moeten-nu-al-andere-bomen-naar-nederland-h/
Zwart, W. (2019, 18 april). Kever vreet Duits bos aan: “Een ramp als deze heb ik nooit eerder meegemaakt”. NOS. https://nos.nl/artikel/2281077-kever-vreet-duits-bos-aan-een-ramp-als-deze-heb-ik-nooit-eerder-meegemaakt

Eén gedachte over “ Kaalslag in de bossen, maar toch een rijke oogst

  1. Wat jammer dat de bossen zo aan het sterven zijn. We doen met z’n allen iets niet goed, dat is wel duidelijk. Gelukkig maken de bosbessen het een klein beetje goed. Geniet ervan!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: