Hoe oeroude rituelen ons samen het leven laten vieren

Hoe oeroude rituelen ons samen het leven laten vieren

Leestijd: 5 minuten

Lente. In één klap zitten we van de winter met sneeuw en ijs in de lente met zonnig zacht weer. Het is nog niet echt lente. Astronomisch begint de lente pas op 20 maart, meteorologisch op 1 maart. Maar als je naar buiten kijkt is het volop lente. Krokusjes en narcissen poppen de grond uit, de eerste krokussen hebben dankzij de sneeuw de vorst overleefd. Vogels maken alweer flink kabaal in de vroege ochtend. Er komen knoppen aan bomen en struiken. Kinderen rennen en springen buiten alsof ze als koeien voor het eerst de wei in worden gelaten na een lange winter op stal. Mensen krijgen het hoog in de bol, denken dat corona niet meer bestaat en zoeken elkaar massaal op in stadsparken.

Het woord lente komt van ‘het lengen van de dagen’. Op 20 maart is op het noordelijk halfrond de dag en de nacht even lang. Daarna lengen de dagen tot de zomerzonnewende op 21 juni, wanneer de langste dag is en de zon op haar hoogtepunt aan de hemel staat. De lente is daarom het seizoen van groei, van toenemend licht. Lente is het seizoen van een nieuw begin. Van nieuwe geboortes, ontluikende schoonheid. Er komt weer kleur terug, langzaam keert de natuur zich weer naar buiten na haar herstellende winterslaap. De temperatuur loopt op, de winterse stijfheid wordt langzaam losgeschud. We kunnen weer naar buiten om de zon op onze blote huid te voelen, ons op te warmen. Het is tijd de grond los te woelen en nieuwe zaadjes te planten in vruchtbare grond. Het oude los te laten, op te ruimen en nieuw leven te verwelkomen.

Van oudsher is lente het seizoen van de vruchtbaarheid en wedergeboorte. Dit zie je terug in overgeleverde tradities uit een ver verleden overal ter wereld. Uit onze Germaanse oorsprong dateert de traditie van het ontsteken van vuren om de terugkeer van het licht (leven) en de overwinning op de winter (dood) te vieren. De Germanen en de Kelten zouden al eieren hebben begraven onder de akkers als symbool van vruchtbaarheid. Ostara wordt verondersteld de godin van de dageraad te zijn (Roek, z.d.). In het moderne paganisme (heidendom) is Ostara een van de belangrijke jaarfeesten waarin met oeroude rituelen en symbolen het nieuwe jaar wordt gevierd. Een voorbeeld is de voorjaarsschoonmaak, een moment om oude zaken op te ruimen en het huis flink te luchten. Met bloemen en beschilderde eieren wordt kleur gegeven aan het leven.

In Oud-Perzië ontstond vanuit het Zoroastrisme (zie blog vorige week) het lentefeest Noroez. In Iran en omringende landen in Centraal-Azië en het Midden-Oosten wordt het nog steeds uitgebreid gevierd als begin van een nieuw jaar en de wedergeboorte van de natuur. Sinds 2010 heeft de Verenigde Naties 21 maart uitgeroepen tot International Nowruz Day (United Nations, z.d.). Door de natuurlijke cyclus van het leven te vieren wordt bevestigd dat we onlosmakelijk verbonden zijn met de natuur en met elkaar. Voor beide is een respectvolle houding vereist om in harmonie met elkaar te leven. Mensen trekken nieuwe kleren aan, maken hun huizen schoon, versieren het met bloemen en eten en dansen met elkaar rond een vuur. Het feest staat bol van symboliek om geluk en gezondheid te vieren en dankbaarheid voor moeder aarde te tonen.

In het hindoeïsme is het Holifeest, of Holi-Phagwa de jaarlijkse viering van de lente, van de overwinning van het goede op het kwade. Het is het feest van de kleur, waarbij gestrooid wordt met kleurpoeder en mensen zingen en dansen samen. De akkers worden ingezaaid, planten dienen als symbool voor het goede en vuur wordt gebruikt om het kwade te verdrijven. Mensen vieren met elkaar de saamhorigheid in gemeenschappen, waarbij het onderdompelen in kleur de verschillen onderling laat verdwijnen.

De lente geeft ruimte aan nieuwe ideeën, plannen en activiteiten. Het zachte weer nodigt uit naar buiten te gaan. Na de winter in lock-down hebben wij er veel zin in even een andere omgeving te ervaren. Meestal gaan we in de voorjaarsvakantie naar Sauerland voor een paar dagen skiën. Dat gaat dit jaar niet door vanwege corona. Overigens is ook daar de sneeuw inmiddels verdwenen en zou van skiën weinig gekomen zijn. Wij richten ons daarom op de lente en de mogelijkheden die we nu hebben om met onze camper op pad te gaan. Tijd om onze Drenthelaar uit zijn winterslaap te halen en wat kleur te geven. De afgelopen tijd hebben we een ontwerp gemaakt voor de buitenkant en voorbereidingen getroffen voor het oppimpen van de binnenkant. We hebben spullen verzameld voor de inrichting. Dit weekend gaan we ermee bezig. Volgende week volgt de APK en dan kunnen we gaan.

In de geest van Ostara, Holi-Phagwa en Noroez gaan we de lente vieren. Een nieuw jaar met nieuwe kansen. Ook op anderhalve meter kunnen we nieuw leven vieren en onze dankbaarheid voor de natuur tonen. We kunnen het leven kleuren van onszelf en de ander door saamhorigheid te vergroten en respect te hebben voor elkaar en de natuur. Oude rommel opruimen en de boel eens goed doorluchten. En daarna, als het weer kan, samen eten, dansen en zingen rond het vuur.

Om alvast in de stemming te komen bedacht ik een recept om de lente te vieren. Mijn eigen Ostara-Holi-Noroez citrusbrood:

Ingrediënten:
500 gram bloem
1 zakje gedroogde gist
100 gram suiker
7 gram zout
1 ei
rasp van 1 citroen
rasp van 1 sinaasappel
250 ml yoghurt of kefir
100 gram walnoten, grof gehakt
100 gram rozijnen, geweld
1 eidooier, losgeklopt

Bereiding:
1. Maak het deeg door de bloem te mengen met gist, zout, suiker, ei, citroen- en sinaasappelrasp en voeg dan de yoghurt of kefir toe. Het wordt een plakkerig deeg. In de keukenmachine gaat dit het makkelijkste, maar met de hand kneden kan ook.
2. Laat het deeg in een kom bedekt met een vochtige theedoek minstens anderhalf uur rijzen. Een hele nacht in de koelkast werkt ook prima.
3. Haal het deeg uit de kom, druk de lucht er voorzichtig uit en meng de walnoten en rozijnen door het deeg.
4. Verdeel het deeg in 3 strengen en maak een simpele vlecht.
5. Plaats de vlecht op een bakplaat en laat een half uur narijzen, opnieuw bedekt met een vochtige theedoek.
6. Bestrijk het brood met de eidooier en bak het goudbruin in 25-30 minuten op 200°C. Check na 15 minuten de bovenkant en dek zonodig af met bakpapier.
7. Smeer wat boter en eigengemaakte jam op een snee brood, zoek een zonnig plekje buiten, luister naar de vogels, kijk naar de opkomende bloemen en vier de lente!


Bronnen:

Roek, M. (z.d.). Ostara feest – Lente feest, pasen , paasfeest. Ostara. Geraadpleegd op 26 februari 2021, van http://ostara.webcastle.nl/betekenis.php
Society for the Confluence of Festivals in India. (z.d.). Holi Celebration – Celebration of Holi, Celebrate Holi. Holifestival. Geraadpleegd op 26 februari 2021, van https://www.holifestival.org/holi-celebration.html
United Nations. (z.d.). International Nowruz Day. Geraadpleegd op 26 februari 2021, van https://www.un.org/en/observances/international-nowruz-day

5 gedachten over “Hoe oeroude rituelen ons samen het leven laten vieren

  1. Voor Pasen je huis een grote schoonmaak geven en nieuwe kleren voor het komende seizoen aanschaffen, was ook in mijn jeugd nog traditie.
    Mijn zus vertelde me dat ze een een zomers rokje en blouse kreeg en die op 1e paasdag aantrok. Helaas werd ze weer naar boven gestuurd om wat warmers aan te trekken want het was nog lang geen zomer. Onbegrijpelijk vond ze dat als kind.
    Dat soort tradities is in 50, 60 jaar toch wel verdwenen.
    Dat hoeft ook niet meer omdat je huis minder vies wordt in de winter nu en kleding kopen doe je gewoon als je wat nodig hebt.
    Hmm, dat stemt toch ook tot nadenken!

    1. Dat is het mooie aan tradities, ze blijven wel bestaan, maar veranderen continu. Krijg jij niet nog steeds de neiging het huis en je hoofd lekker door te luchten bij mooi lenteweer? Ik wel 😉

  2. Ik heb dat gevoel ook hoor, het zonnetje schijnt, lekker de ramen open om door te luchten, en na het sluiten ze zemen, want met het zonnetje erop zie je wel dat ze vuil zijn geworden in de afgelopen tijd.
    Met Pasen nieuwe kleding voor de zomer krijgen herinner ik me ook nog wel, maar als het weer te koud was, hoefden wij dat niet te dragen. Mijn ouders moesten dat nog wel als kind, wat voor weer het ook was, met Pasen je nieuwe kleding aan!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *