Waarom we tijdens de coronacrisis niet onze ogen moeten sluiten voor de klimaatcrisis

Waarom we tijdens de coronacrisis niet onze ogen moeten sluiten voor de klimaatcrisis

Leestijd: 4 minuten

Lijstjes. Met Kerst en Oudjaar in zicht komt de tijd van lijstjes maken. Lijstjes over het afgelopen jaar, met het beste, het meeste, het zwaarste, het mooiste. En lijstjes voor het komende jaar, vol verwachting en nieuwsgierigheid. Het was een bizar jaar dat de hele wereld trof. Vreemd genoeg biedt dat een gevoel van connectie. Wie je ook bent, waar je ook woont, iedereen loopt hetzelfde risico. Nu de vaccinaties langzaam binnen bereik komen, wordt duidelijk dat die connectie er niet bij het einde van de coronacrisis is. Dan maakt het ineens wel uit waar je woont of wie je bent. Het noordelijk halfrond heeft alle vaccinaties opgekocht en de armere landen hebben het nakijken.

De afgelopen weken was er een programma op tv “Ondersteboven van Afrika” waarin Waldemar Torenstra samen met een cameraman en geluidsman op de motor van Kaapstad naar Caïro reisde. Zijn doel was Afrika in zijn veelzijdigheid te laten zien, de mooie kanten benadrukken zonder de problemen die er zijn te negeren. Mij viel vooral op dat de koloniale tijd helemaal geen geschiedenis is. In veel landen zijn er nog steeds koloniale toestanden, verschoven van de overheden naar de vrije markt. Grote internationale bedrijven maken de dienst uit in deze landen. Halen de grondstoffen uit de veelal rijke grond zonder dat de lokale bevolking ervan profiteert. Winst maken ten koste van de bevolking, die achterblijft met een uitgeput land en aanhoudende armoede.

Victoria Falls 1994

Daarnaast is in Afrika de klimaatcrisis, veroorzaakt door het rijke Noorden, zo ontzettend zichtbaar. Er is enorme droogte en er dreigen steeds vaker hongersnoden. In 1994 heb ik de Victoria Falls mogen zien op de grens van Zimbabwe en Zambia. Een muur van gigantische watervallen zo ver als je kon kijken. Waldemar en zijn crew stonden voor enkele miezerige stroompjes die er nog van over zijn. In Namibië kwam hij bij een klein waterplasje waar zo’n 80 nijlpaarden hun toevlucht hadden gezocht, naast massa’s impala’s, gnoes en ander wild. Minstens de helft van de nijlpaarden was al gestorven van de honger en dorst. Dat is wat de opwarming van de aarde doet.

De coronacrisis heeft het afgelopen jaar de wereld op zijn kop gezet. Het beïnvloedde ieders leven. Ontkenning was er niet bij, zeker niet aan het begin in maart en april, toen in sommige regio’s mensen bij bosjes ziek werden en dood gingen. De klimaatcrisis is evenzo dramatisch. De gevolgen van de opwarming van de aarde is merkbaar voor grote groepen mensen. Alleen niet zo naast onze deur. Dat is het venijnige van de klimaatcrisis. Ook al zijn in Nederland de zomers heter en droger, de winters zachter, de stormen heftiger, we zijn nog steeds in staat onze ogen ervoor te sluiten. We schaffen gewoon massaal een airco aan en blijven alles doen zoals we het altijd deden.

Dat kunnen de Afrikanen in sub-Sahara niet, die hun koeien zien sterven van de dorst. Die hun kinderen niet meer te eten kunnen geven als er niets meer groeit. En die ondanks afspraken in het Akkoord van Parijs maar bar weinig terecht zien komen van de beloofde ondersteuning vanuit de rijke landen. Er zijn verschillende studies gedaan die allemaal voorspellen dat de komende jaren de klimaatcrisis een belangrijke oorzaak is voor een humanitaire crisis, namelijk die van massamigratie (Brown, 2020). De meeste mensen migreren binnen de grenzen van hun eigen land. De armsten blijven achter, bij gebrek aan middelen om een beter heenkomen te zoeken.

Klimaatverandering gaat langzaam en lijkt niet direct van invloed te zijn op onze levens. De coronacrisis was acuut en daar handelt iedereen wel direct op. Terwijl de klimaatcrisis ook een enorme gezondheidscrisis betekent. Milieuvervuiling leidt tot vele ziekten. Om mensen en overheden in beweging te zetten is er een gevoel van urgentie nodig. Zoals met de coronacrisis ineens veel mogelijk blijkt. In het programma Tegenlicht van afgelopen mei (van Hattum, 2020) pleiten verschillende sprekers om juist nu tijdens de coronacrisis te investeren in duurzame oplossingen voor de economie van de toekomst.

Baviaan met baby

De Europese Green Deal, het streven naar een klimaatneutraal continent in 2050, werd vanwege de coronacrisis op pauze gezet. Inmiddels heeft Europa door dat de coronacrisis een kans is voor de klimaatcrisis wanneer beide tegelijkertijd worden aangepakt en is er geld voor het klimaat vrijgemaakt, naast de budgetten voor de gevolgen van de coronacrisis. Tegelijkertijd blijven landen hun fossiele industrie exporteren naar arme landen onder het mom van ontwikkelingshulp, waar die landen meer gebaat zouden zijn bij technologie voor duurzame energie.

Baobab

Klimaatbewustzijn staat op mijn lijstje voor komend jaar. Kijken wat ik kan doen, welke keuzes ik kan maken om mijn bijdrage te leveren. Dat is niet altijd makkelijk, maar keuzes zijn er altijd. Dat gaat van groene energie, vaker de auto laten staan en vliegvakanties overslaan (die is makkelijk tijdens de lockdown), tot kopen van lokale groenten, wasbare wattenschijfjes en ecologische schoonmaakproducten. Van het verminderen van plastic (ik heb de shampoobars gevonden) tot het nog meer recyclen en richten op de tweedehandsmarkt. Net zoals we corona alleen samen eronder krijgen, geldt dat ook voor de klimaatcrisis. Als we allemaal één stap zetten, leggen we samen heel wat kilometers af.

Wat staat er op jullie lijstje voor 2021?


Bronnen:

Brown, P. (2020, 16 september). Klimaatcrisis stuwt massamigratie | Inter Press Service. ipsnews.be. https://www.ipsnews.be/artikel/klimaatcrisis-stuwt-massamigratie
Voordewind, M. (2020, 20 juli). ‘Boerenprotesten? Kleine Afrikaanse boeren worden het hardst getroffen’. Het Parool. https://www.parool.nl/columns-opinie/boerenprotesten-kleine-afrikaanse-boeren-worden-het-hardst-getroffen~b9328775/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
Van Engen, A. (Regisseur). (2020, 1 november). Aflevering 3: Droogte in de delta [documentaire]. In W. Torenstra (Creatief Producent). Ondersteboven van Afrika. Nederland: De Haaien/ BNNVARA.
Van Hattum, R. (Regisseur). (2020, 10 mei). Duurzaam: nu of nooit [tv-programma]. In O. Schuringa (Producent). Tegenlicht. Nederland: VPRO.

4 gedachten over “Waarom we tijdens de coronacrisis niet onze ogen moeten sluiten voor de klimaatcrisis

  1. Vlieg vakanties mijden, lokaal kopen vooral bij de boeren(scheelt ook veel plastic), beter nadenken over de autokilometers, minder nieuwe kleding en zo zijn er meer kleine dingetjes. De luxe van nu moeten we terugdringen. Maar misschien gaat het door Corona nu vanzelf.

  2. indringend stuk, Anya, maar o zo waar. De klimaatcrisis zou mede verantwoordelijk kunnen zijn voor de Covid-pandemie en die die ons misschien nog te wachten staan. En alles wat je noemt om zelf stappen te zetten om minder belastend zijn voor ons klimaat, staat hier ook op het lijstje. Het ene lukt, het andere minder. Het enige wat me spijt, is dat ik in een omgeving woon waar wel wat boeren zijn, maar verkoopstalletjes langs de weg zoals op het echte platteland zijn hier amper te vinden. Om er kilometers voor om te rijden, is het paard achter de wagen spannen 😉

    1. Haha, nee we hebben niet allemaal de mazzel dichtbij de bron van ons voedsel te zitten. Maar ik denk ook dat we juist moeten doen wat wel binnen onze mogelijkheden past, wat wel haalbaar is. En dat zal voor iedereen verschillend zijn. Elke stap is er één, ook al zet je andere stappen (nog) niet.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *