Hoe de Shakers voortleven in de Shaker-stijl: puur, simpel en opgeruimd

Hoe de Shakers voortleven in de Shaker-stijl: puur, simpel en opgeruimd

Leestijd: 5 minuten

Limburg. Deze week hebben we vakantie. De oorspronkelijke geplande vakantie naar Spanje kon vanzelfsprekend niet doorgaan. In Nederland is voldoende te beleven en gelukkig kan dat nog wel. Eerst dachten we aan een Waddeneiland, maar dan moet je nog met de boot en dat leek ons nu niet zo handig. Liever wat meer coronaproof met eigen vervoer ergens naar toe. Zo kwamen we op Limburg. Voor ons net buitenland, zowel de omgeving als de taal. In ieder geval heel anders dan thuis en dat is voor de afwisseling wel lekker.

Een paar jaar geleden moest ik voor mijn werk naar Maastricht. Die reistijd in de spits is geen goed idee, dan liever een nacht hotel om ’s ochtends rustig de tijd te hebben. Wederhelft ging gezellig mee en we plakten er nog twee nachten aan vast om er meteen een uitje van te maken. Die twee nachten verbleven we in een B&B in Slenaken: Home at the end of the world. Een verbouwde boerderij in the middle of nowhere met een geweldig uitzicht over het Limburgse heuvelland, gerund door een gastvrije dame. Ze heeft twee gastenkamers in de oorspronkelijke hooizolder elk in een geheel andere stijl. Er is een Engelse kamer, met een romantische cottage-inrichting. De andere kamer is geïnspireerd op de Shakers. De sobere, maar sfeervolle inrichting sprak ons aan.

De Shakers is een bijna uitgestorven religieuze groepering uit de Verenigde Staten die halverwege de 19e eeuw hun hoogtepunt beleefden. De Protestantse sekte, officieel The United Society of Believers in Christ’s Second Appearing, kwam voort uit de reformatie in de 18e eeuw. Het is een afsplitsing van de bekendere Quakers. In de begintijd zouden Quakers tijdens aanbiddingsbijeenkomsten in trance gaan beven en sidderen. Hieruit splitst een groep zich af, de Shaking Quakers, die vasthouden aan het extatische gedrag tijdens erediensten vol dans, gezang en geschud. Na emigratie naar Amerika groeit deze groep Shakers uit tot 19 grote zelfvoorzienende gemeenschappen. De beweging kenmerkt zich door te leven in gemeenschappelijkheid, gelijkheid, pacifisme en eenvoud. Zij staan bekend om het vakmanschap van ambachten met eenvoudig functioneel en duurzaam ontwerp. De innerlijke toewijding kon men tonen door toewijding aan het werk onder het motto ‘hands to work, hearts to God’. Hierdoor maakten de strak georganiseerde gemeenschappen kwalitatief hoogwaardige producten die gewild waren in de buitenwereld en zo creëerden ze economisch welvarende eilandjes in de nieuwe wereld.

Asset Copyright 2015: Shaker Chair | Ken Burns: The Shakers downloaded from PBS LearningMedia, http://www.pbslearningmedia.org.

Shakermeubels zijn van goede kwaliteit en zorgvuldig afgewerkt. In plaats van nutteloze versiering besteedden de makers aandacht aan creatieve functionele oplossingen. Zo heeft een schoolkast een deurtje dat in het midden scharniert om half open te kunnen staan. Een krukje gebruikt bij het weven heeft een lade om de spullen voor het weven in te bewaren. De Shakers predikten soberheid en orde in het huishouden. Alles had een functie en alles had zijn plek. In de ontwerpen zorgden ze ervoor dat je de spullen op kon hangen. Elk huis had daarvoor latten met kapstokken aan de muur waar zelfs de houten stoelen aan hingen. Zware meubels kregen wieltjes om ze makkelijk te verschuiven. Kasten werden ingebouwd. De innovatieve kracht was groots. Om warmte efficiënter te verspreiden werden gietijzeren kachels ontworpen. Ze zijn tevens uitvinders van de wasknijpers, de platte bezem en de cirkelzaag.

Gelijkheid was een belangrijk principe van de gelovigen. Economische gelijkheid, ieder lid van de gemeenschap bezat hetzelfde en alle winst vloeide terug naar de gemeenschap. Gelijkheid in ras, lang voor de afschaffing van de slavernij werden slaven vrijgekocht om gelijkwaardig onderdeel van de gemeenschap te worden. Gelijkheid tussen man en vrouw, in de overtuiging dat God bestaat uit man en vrouw tegelijk, anderhalve eeuw voordat vrouwen stemrecht kregen. Gelijkheid ook in de overtuiging celibatair te leven in maagdelijke puurheid. Enkel vriendschappelijke relaties waren toegestaan om het gemeenschapsdoel te dienen. Uitsterven is de onontkoombare toekomst van deze levensbeschouwing van de Shakers. Zonder natuurlijke aanwas en door de verdere industrialisering hielden de landbouwsamenlevingen het 200 jaar vol. Er is nu nog één Shakergemeenschap over, waar nog twee of drie gelovigen leven, in de staat Maine. Het dorp is een openluchtmuseum, organiseert workshops in de oude ambachten, begeleidt wandeltochten en herbergt een retreat center in het teken van de levenswijze van de Shakers. Daarnaast is er een webshop waar ze eigen handgemaakte producten verkopen, zoals zeep, honing, kruiden en ouderwetse kerstspecialiteiten.

Terug naar de B&B in Slenaken. De Shaker kamer heeft een eenvoudige uitstraling met een houten vloer en rechte houten stoelen. Er is een bedstee, als concessie aan het principe van de Shakers dat mannen en vrouwen geen gemeenschap met elkaar mochten hebben. Ondanks de sobere inrichting doet de kamer warm aan. Het heerlijke ontbijt met zelfgebakken brood en eigengemaakte jam helpt daar aan mee.

Onze gastvrouw van de B&B gaf de tip in Gulpen naar een brocante te gaan. De eigenaar is een wat zonderlinge oudere man die elke zaterdagmiddag de winkel open doet. Hij verzamelt van alles. Als je binnenkomt heb je een instelling nodig die door de rommel heen kan kijken. Het staat allemaal op en aan elkaar, hoog opgestapeld. De beste man weet alles wat hij heeft en als je iets specifieks zoekt kan hij je zo vertellen of hij het heeft of niet. Wanneer je rustig wilt rondkijken ligt de nadruk op rustig, om stukje bij beetje te zien wat er is. Wij hebben alvast de zaterdag uitgetrokken om er opnieuw rond te snuffelen.

Helaas overnachten we dit keer niet in de B&B, maar in een huisje. Voordeel daarvan is dat we zelf kunnen koken. Op mijn menulijstje staat wel een Shaker recept van de website van de Sabbathday Lake Shaker Village in Maine:

Tonijn en tijm brood

  • 3 blikjes tonijn, uitgelekt
  • 90 gram broodkruim
  • 125 ml melk
  • 2 eieren, losgeklopt
  • 2 eetlepels gesnipperde ui
  • Snufje zout
  • 1/2 eetlepel knoflookpoeder
  • 1 theelepel Shaker peterselie
  • 2 eetlepels Shaker tijm
  • peper
  • sap van 1/2 citroen
  • Evt. wat crème fraîche of zure room

Meng alle ingrediënten samen precies in bovenstaande volgorde. Vul een broodvorm of cakevorm met het mengsel. Bak het in een voorverwarmde oven op 190°C in 1 uur gaar, of tot de bovenkant bruin is. Lezerstip: Serveer met een lepel crème fraîche of zure room.


Bronnen:

Andrews, E. D., & Andrews, F. (1999). Masterpieces of Shaker Furniture (1st Dover edition). Dover Publications.
Burns, K. (2020, 12 november). About the Shakers. The Shakers. https://www.pbs.org/kenburns/the-shakers/about-the-shakers
History of the Shakers (U.S. National Park Service). (2018, 7 februari). nps.gov. https://www.nps.gov/articles/history-of-the-shakers.htm
Sabbathday Lake Shaker Village – New Gloucester, Maine | America’s only active Shaker Community. (z.d.). Maineshakers. Geraadpleegd op 21 november 2020, van https://www.maineshakers.com/
Shaker Chair | Ken Burns: The Shakers downloaded from PBS LearningMedia, http://www.pbslearningmedia.org.
Verhagen, F. (z.d.). Shakers. Amerika.nl. Geraadpleegd op 21 november 2020, van https://www.amerika.nl/amerika/reisgids/amerikaanse-samenleving/shakers/

4 gedachten over “Hoe de Shakers voortleven in de Shaker-stijl: puur, simpel en opgeruimd

  1. Het tonijnbrood is heerlijk. Makkelijk om te maken ook. Alleen maakt wat crème fraiche of zure room erbij het geheel wat smeuiiger net als de slagroom bij de appeltaart.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

%d bloggers liken dit: