Doornroosje aan de sleedoornlikeur in Sauerland?

Doornroosje aan de sleedoornlikeur in Sauerland?

Leestijd: 6 minuten

Sleedoorn. Vorige week waren we een lang weekend in Sauerland. Tijdens een wandeling bij Welleringhausen kwamen we een heleboel sleedoornstruiken tegen. De volgende dag kon ik het niet laten en zijn we teruggegaan naar Welleringhausen om sleedoornbessen te plukken. Ditmaal liepen we het Geschiedenispad, aan de andere kant van het Middeleeuwse dorpje. Een evenzo mooie route waar je volledig op kunt gaan in de natuur. En sleedoorn genoeg!

De wandeling leidt je door een stukje geschiedenis van de omgeving. Onderweg kom je een plek tegen waar in de Middeleeuwen een klein Joods dorpje was met drie of vier boerderijen. Het was een grenshandelspost tussen het vorstendom Waldeck en het hertogdom Westfalen. In het landschap zijn nog enkele resten te zien van deze nederzetting. Tijdens de pestpandemie in de 14e eeuw werden de Joden tot zondebok gemaakt van de dodelijke ziekte en vermoord door dorpelingen uit de buurt. Het pad langs de nederzetting is een historische Botenweg, oorspronkelijk een verbindingsweg tussen verschillende territoria. In de 13e eeuw werd via dit pad de handel van de Hanze overgenomen. Nog later werd het een postkoetsroute (Pottweg – Vulkan-Geschichtpfad, z.d.).

Al lopend over dit historische pad vraag ik me af of de handelaars in de herfst stopten om sleedoornbessen te plukken. Dat moet haast wel, in die tijd moest je in het seizoen zoveel mogelijk verzamelen om de strenge winters door te komen. De bessen van de sleedoorn bevatten veel vitamine C en werden gebruikt als aansterkend middel na ziekte of om de huid te zuiveren (van der Hoeden, z.d.). De bessen zijn een soort pruimen. Wrang en zuur als je ze rauw eet, wat niet aan te raden is. Dat komt door het looizuur in de vruchten. Na een nacht vorst breken die looistoffen af en worden de bessen minder zuur. Er is pas nachtvorst geweest in Sauerland, ik waag het erop. Anders had ik ze een nacht in de vriezer kunnen leggen. Daar heb ik echter het geduld niet voor.

Sleedoorn is een struik uit de rozenfamilie. Het hout is hard en groeit wild met veel vertakkingen en stevige doornen. Het schijnt dat de ondoordringbare doornenhagen uit het sprookje van Doornroosje zijn gebaseerd op de sleedoorn. Als je langs de volle struiken wandelt, heb je weinig fantasie nodig om te begrijpen hoe de prinsen uit verre landen bleven hangen aan de doorns en niet bij het kasteel konden komen.

In het Engels noemen ze de bessen sloe. Met gin maken zij de bekende Sloe gin. Ik wilde een soortgelijk drankje brouwen en kocht een fles wodka. Met een tandenstoker heb ik elke bes lekgeprikt en in twee grote potten gedaan, ongeveer halfvol. Suiker, sinaasappelschil en kardamom erbij en dan afvullen met wodka (halve fles per pot). Flink schudden en dan minstens zes weken tot drie maanden geduld hebben en regelmatig schudden. De likeur is voor de kerst klaar. Dan zal ik de drank overgieten in een flesje, mooi kaartje eraan en cadeau geven aan iemand die ervan houdt. Zelf vind ik sterke drank helemaal niet lekker, maar het is zo leuk om te maken.

Met de wodkafles leeg en nog bessen over zocht ik naar een ander recept. Ik kwam sloe jelly tegen, een gelei van sleedoorn met appel. Appels genoeg over van het rapen vorige keer. Die mogen met schil en klokhuis in de pan bij de bessen, dat scheelt een heel geschil. Twee keer het gewicht van de bessen aan appels toevoegen en het sap van een sinaasappel. Dan laten koken tot moes en door een zeef roeren. Dat is een aardig klusje, het compenseert het niet hoeven schillen. Je kunt het een nacht uit laten lekken, maar daar was ik (alweer) te ongeduldig voor. Na een uur hield ik het voor gezien. De sap afwegen en in een pan met geleisuiker en citroensap aan de kook brengen en even doorkoken. Dan in schone potten gieten, goed afsluiten en op de kop ermee. De zoete donkerrode gelei heeft een friszure smaak en doet in de verte een beetje aan cranberry denken.

Op de laatste dag voor onze reis huiswaarts maken we nog een laatste kleine wandeling naar de Dommelturm bij de Diemelsee. Op de parkeerplaats is het druk en even twijfelen we of we niet moeten omkeren. Maar de groep van ongeveer 10 mensen wijst ons een vrije parkeerplek. Het blijkt een wandelclub uit de omgeving. Als gids een klein dametje van midden zeventig die met haar Nordic Walking-stokken de groep leidt op anderhalve meter afstand.

Wij vragen welke route naar de toren loopt en zij nodigt ons uit een stuk met de groep mee te lopen, tot de afslag naar de toren, waar zij rechtdoor gaan. Dat vinden we wel grappig en we sluiten achteraan de groep aan. Het dametje kiest een leuk bospaadje, de groep kwebbelt rustig en wij krijgen grijnzend een ‘we zijn er bijna’-gevoel (dat programma van omroep Max). Onderweg laat ze zien waar je normaal gesproken een mooi uitzicht op een oude molen hebt. Nu is het helaas te bewolkt en mistig om dat te zien.

De groep loopt een wandeling van 13 km en we mogen deze helemaal meelopen als we willen. Dat is ons wat teveel met de spierpijn van de vorige dag nog in de benen. De gids vertelt dat ze haar dochter die ochtend om hulp heeft moeten vragen om haar wandelschoenen aan te trekken. Ondertussen stiefelt ze in stevig tempo de berg omhoog, wij moeten moeite doen om haar bij te houden. Na een half uurtje wijst ze bij een kruising welk pad wij verder omhoog naar de toren kunnen klimmen. We nemen hartelijk afscheid van de groep, zij wensen ons nog een mooie wandeling en wij hen een fijne zondag. Het laatste stukje naar de toren is een pittige klim tot 738 meter. Vanwege de mist beklimmen we de toren zelf niet, dat bewaren we voor een andere keer.


Sloe gin (sleedoornlikeur)
1 fles wodka
– 200 gram suiker
– schil van een sinaasappel
– 2 theelepels kardamom
– 200-300 gram sleedoornbessen


1. Prik de bessen lek of laat ze openbarsten tijdens een nacht in de vriezer.
2. Verdeel de suiker, sinaasappelschil en kardamom over twee potten.
3. Voeg de bessen toe tot ongeveer de helft van de pot.
4. Vul af met wodka en schroef de deksels dicht. Flink schudden en wegzetten op een donkere plek.
5. Om de dag even schudden. Na zes weken tot drie maanden is de likeur klaar en kun je het desgewenst overgieten in een fles.

Sloe jelly (sleedoornjam)
450 gram sleedoornbessen
– 900 gram appels in kwarten (met schil en klokhuis)
– sap van een sinaasappel
– 3:1 geleisuiker (hoeveelheid afhankelijk van de hoeveelheid sap)
– scheutje citroensap


1. Bessen, appels en sinaasappelsap aan de kook brengen en tot bijna moes koken.
2. Roer de moes door een zeef of laat het een nacht uitlekken als je geduld hebt.
3. Weeg de sap af en op basis daarvan voeg je de geleisuiker toe.
4. Aan de kook brengen en even door laten koken voordat je het in schone potten doet en goed afsluit.


Bronnen:

Jüdische Siedlung – Vulkan-Geschichtpfad. (z.d.). Welleringhausen.de. Geraadpleegd 27 september 2020, van https://vulkanpfad1.welleringhausen.de/de/vukan-startseite/vulkan-u-geschichtspfad/juedische-siedlung
Novio Design, Ton Haex. (z.d.). Flora van Nederland: Sleedoorn – Prunus spinosa. Flora van Nederland. Geraadpleegd 1 oktober 2020, van https://www.floravannederland.nl/planten/sleedoorn
Pottweg – Vulkan-Geschichtpfad. (z.d.). Welleringhausen.de. Geraadpleegd 27 september 2020, van https://vulkanpfad1.welleringhausen.de/de/vukan-startseite/vulkan-u-geschichtspfad/pottweg
van der Hoeden, R. (z.d.). Plantaardigheden.nl – Sleedoorn – Prunus spinosa Beschrijving. Plantaardigheden.nl. https://www.plantaardigheden.nl/plant/beschr/wel/sleedoorn.htm

Eén gedachte over “ Doornroosje aan de sleedoornlikeur in Sauerland?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *