Wat kunnen we zelf doen om een nieuw normaal te vinden?

Wat kunnen we zelf doen om een nieuw normaal te vinden?

Leestijd: 5 minuten

Kleine stapjes. Dat is vaak voorbij gekomen deze week. Kleine stapjes bij mensen die ziek zijn en de situatie langzaam lijkt te verbeteren. Kleine stapjes in de goede richting van het aantal besmettingen en opnames op de IC. Kleine stapjes in het leren omgaan met de maatregelen en de beperkingen. Kleine stapjes richting het bedenken van alternatieven of het ‘nieuwe normaal’. Kleine stapjes in het jezelf bezig houden en zingeving vinden in je bestaan. Zolang we kleine stapjes zetten, gaan we vooruit. Zolang we vooruit gaan is er vooruitzicht op de toekomst, ook al is die toekomst nog niet helder. 

stapjes op het stoepkrijtparcours

Drie weken geleden vertelde iemand mij dat ze dacht dat het handen schudden als begroeting niet meer terugkomt. Het leek haar logisch dat we dat niet meer doen, ook als de risico’s voor besmetting geen belemmering meer vormen. Ik dacht aan de dagelijkse onhandigheid die ik ervaarde bij het niet-handen schudden (of omhelzen bij familie), hoe ingesleten die gewoonte is en hoe lastig er een alternatief voor te vinden die niet zo onnatuurlijk overkomt. Inmiddels zijn we enkele weken verder en begin ik in te zien dat het wel eens waar kan zijn dat we vanaf nu elkaar anders begroeten, ook wanneer het virus is overwonnen. Hoe langer het duurt, hoe makkelijker we omgaan met de afstand bewaren, hoe natuurlijker we elkaar zonder fysieke aanraking toch hartelijk begroeten. Als ik precorona-programma’s op t.v. zie waarin handen worden geschud dan bevreemdt me dat al, net zoals groepen mensen dicht op elkaar te zien. Het zijn kleine stapjes die we zetten. Zoals de kleine stapjes op het stoepkrijtparcours van onze buurkinderen. Eerst hinkelen, dan op de plek springen, vervolgens een paar rondjes draaien, balanceren, vooruit springen en tenslotte rennen. Of het zo blijft en de wereld straks echt is veranderd, of dat we al gauw weer terug zijn bij het oude, dat blijft een vraag. 

De stapjes die gezet zijn in het verder afvlakken van de curve zijn bemoedigend. Het aantal besmettingen groeit minder hard, de IC-opnames dalen evenals de groei in totale opnames. Ziekenhuizen denken na over het opstarten van de reguliere zorg. Daar zetten ze kleine stapjes in om de zorg die nodig is te leveren en ook het stuwmeer van uitgestelde zorg niet verder te laten oplopen. De overheid beraadt zich op het terugschroeven van de maatregelen, stapje voor stapje, waarbij ze steeds benadrukken hoe langzaam en voorzichtig dit moet om te voorkomen dat er een nieuwe piek in besmettingen komt. Er wordt gesproken over het nieuwe normaal en de 1,5 meter-samenleving. Dat is niet terug naar het oude. 

Bedrijven blijven zoeken naar alternatieven om zich staande te houden en sommigen lukt het kleine stapjes te zetten. Die vinden nieuwe wegen om waarde toe te voegen. Het gaat met vallen en opstaan, maar er komt weer iets binnen, ook al dekt het de kosten nog niet. Anderen blijven nog achter, zien geen mogelijkheden, of houden nog vast aan het oude omdat ze niet weten hoe het anders kan. Het omdenken dat nodig is kan erg groot zijn. En toch, het zijn stapjes richting een nieuwe werkelijkheid. 

Jitske Kramer

Jitske Kramer, corporate antropoloog, ziet het als een cultuurshock. Zoals wanneer we naar vreemde culturen reizen en het eerst spannend vinden, de schoonheid van de andere waarden en normen zien, maar als het langer duurt het minder leuk vinden. Dan ga je je aanpassen en krijg je energie van het realiseren van een nieuw basisritme. En dan slaat de tweede cultuurshock toe omdat je weet dat dit niet zomaar over is. En hierin kunnen we van de crisis naar echte transformatie, naar een nieuw normaal. Waarbij we gezamenlijk komen tot nieuwe waarden, want terug naar het oude zal nooit hetzelfde zijn (Kramer, 2020).

Iedereen die wel eens langer dan een vakantie in het buitenland is geweest herkent dit vast. Als je op vakantie bent en dingen gaan anders dan je gewend bent, dan wacht je met sommige dingen totdat je weer thuis bent. Ik mis het nieuws op t.v. niet als ik op vakantie ben en ik kan wel een paar weken zonder bruin brood bij het ontbijt. Als je langer ergens anders verblijft kun je niet wachten tot je thuis bent om te doen wat je wilt, dan verzin je iets anders. In plaats van de t.v. misschien kranten kopen en bruin brood zelf bakken of een ander ontbijt zoeken. Nog steeds is dit een gevoel van tijdelijkheid: ik eet nu yoghurt als ontbijt, thuis geniet ik wel weer van bruin brood. Totdat je beseft dat je voorlopig niet naar huis gaat en bruin brood gewoonweg niet bestaat op deze plek. Dan moet je echt andere keuzes maken. 

Wat Jitske Kramer zo mooi laat zien, ervaar ik nu inderdaad in zowel werk als privé. Eerst was het op het werk alles annuleren en opschuiven naar later, daarna is van alles online opgestart omdat langer uitstellen geen optie was. Dat is het nieuwe basisritme waarin we nu zitten. Privé zitten we thuis en ik zie het nieuwe basisritme als een herhaling van een rustig weekend en een thuiswerkdag. Alleen wordt die niet meer afgewisseld met op locatie werken. Nu komt de tweede cultuurshock stapje voor stapje binnen. Het blijvende gebrek aan direct contact in nabijheid begint langzaam te knagen, waardoor we alternatieven uitproberen. De beperkingen van online werken beginnen op te spelen. De tijdelijkheid is niet zo tijdelijk en we zoeken manieren om het structureel anders te doen, om echte transformatie mogelijk te maken. Nog steeds roepen we regelmatig ‘straks als alles weer een beetje normaal is’. Dat straks duurt nog wel even en dat normaal is niet het oude normaal. We mogen twijfelen aan onze waarden, sterker, we moeten twijfelen aan onze oude zekerheden om nieuwe waarden te kunnen creëren. Om betekenis te geven aan de veranderende wereld om ons heen. En dat doen we in kleine stapjes. De één wat sneller dan de ander, iedereen doet het in zijn eigen tempo.

Filosoof Jeroen Hopster legt in een artikel in Trouw uit dat iedereen anders omgaat met een crisis als deze. Het vraagt om flexibiliteit en meebewegen en dat kun je leren. Controle krijgen we niet, want de toekomst is onzeker, maar door te improviseren behouden we wel autonomie (Breebaart, 2020). Ook hier betreft het nadenken over de waarden die je belangrijk vindt, na het eerste acute handelen. De reflectie die we nodig hebben om mee te bewegen naar structurele verandering komt overeen met wat Kramer benoemt als het luisteren naar de stilte, want in de stilte van het niet-weten kunnen we antwoorden vinden (Kramer, 2020). 

Kleine stapjes kunnen we allemaal zetten. Nu de eerste crisis overgaat naar een langdurige situatie van social distancing kunnen we de stilte gebruiken om onze waarden tegen het licht te houden. Wat vinden we belangrijk in ons leven en ons werk? En dan improviseren om die nieuwe waarden leidend te laten zijn in onze nieuwe gezamenlijke werkelijkheid.


Bronnen:

Breebaart, L. (2020, 6 april). Filosoof Jeroen Hopster: ‘Je kan de coronacrisis zien als een generale repetitie’. Trouw. Geraadpleegd van https://www.trouw.nl/religie-filosofie/filosoof-jeroen-hopster-je-kan-de-coronacrisis-zien-als-een-generale-repetitie~ba51c294/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F
Kramer, J. [DenkProducties]. (2020, 16 april). Thuiswerkseminar Live #3: CultuurSHOCK! [Videobestand]. Geraadpleegd van https://www.youtube.com/watch?v=53mdC1vaDEo&feature=youtu.be&t=2402&clangct=fde9e406301c4429267e412473592a2c3e6b78417b4f7377.YWFudGFsX29yZGVycyxhYW50YWxfcHJvZHVjdGVuLG9yZGVyX3RvdGFhbA

Eén gedachte over “ Wat kunnen we zelf doen om een nieuw normaal te vinden?

  1. Maar de 1,5mtrsamenleving zal in de praktijk niet gaan lukken. Schouwburg met 600 plaatsen kan er dan maar 75 toelaten. Wat moeten de kaartjes dan wel gaan kosten. En de voetbaltribune? Op elke 4 plaatsen 1 persoon? Een stadion met 60.000 plaatsen terug naar 20.000? En het fysieke contact tussen mensen uit de cultuur halen….? Het leven wordt er veel minder leuk door! Ik hoop op terugkeer naar het oude, misschien op onderdelen iets aangepast. 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *